Uyên Linh

Góc nhìn (Tạp chí DEP số Tết 6.1.2011)

Cái bẫy truyền thông

UYÊN LINH- đã từ lâu lắm mới có một cái tên của showbiz làm chao đảo truyền thông, cộng đồng các mạng xã hội và thức tỉnh toàn bộ người nghe nhạc. Thành công tại Vietnam Idol sẽ là một chiếc áo quá chật chội để thách thức Uyên Linh, trước những tương lai mà mọi người đang kỳ vọng.

Nhưng theo tôi, thách thức đầu tiên đến với Uyên Linh không phải là chuyên môn, khán giả … mà từ một đối tượng thứ 3: truyền thông

Một biếm họa quốc tế tổng kết sự kiện thế giới trong năm của báo Tuổi trẻ chủ nhật (ra ngày 24.12.2010) có đưa ra một hiện tượng: Thợ mỏ Chilê bị sập hầm lần thứ hai, với chiếc hầm do truyền thông quốc tế gây ra. Bỗng nhiên sau cơn hoạn nạn, sự quan tâm của cả thế giới đã biến họ thành những người nổi tiếng và bị truyền thông bủa vây. Vấn đề của những thợ mỏ nổi tiếng ấy bây giờ là chính họ, chứ không có chiếc lồng Phoenix Capsule thần kỳ nào có thể giải cứu được (mà người ta lo lắng nhất, những thợ mỏ chân chất trước đây sẽ không đủ tri thức để tỉnh táo và bản lĩnh vượt qua). Còn “Trường hợp của Uyên Linh” (và Vietnam Idol 2010) xin được nói gần hơn trong 3 hiện tượng khác, sát gần với cô ấy.

– Cái bóng đang đội lên đầu Uyên Linh là Mỹ Linh, cũng từng bị một áp lực khủng khiếp nhất trong đời ca sĩ cho đến bây giờ khi chị ấy đã an vị đỉnh cao. Mỹ Linh từng bị lên án vì tin đồn phát ngôn “muốn bài hát nổi tiếng hay đưa cho Mỹ Linh” (dù cũng đúng thật!) sau khi liên tiếp thành công với hàng loạt ca khúc đủ thể loại và thái độ “chảnh” khi từ chối xuất hiện ở một sân khấu âm nhạc Sài Gòn (dù cũng nên như thế thật!).

– Susan Boyle, đã kể lại trong cuốn tự truyện của mình về lần đầu tiên bà bị truyền thông bủa vây sau hiện tượng Youtube – “I dreamed a dream”: “Tôi chợt thấy rất đông nhà báo đang đứng trước cửa nhà với hàng chục chiếc máy quay phim, máy ảnh chĩa thẳng vào mặt. Nhiều paparazzi phải đánh nhau để giành lấy một chỗ đứng tốt dưới cửa sổ phòng để chụp ảnh. Tôi không thể vào nhà” và “Tôi không dám bước vào vì rất sợ gặp những nhà báo ngồi chờ sẵn ở phòng khách. Mọi thứ dường như hoàn toàn mất kiểm soát với tôi. Tôi cần được giúp đỡ”. Kết quả là thế này- “Tôi vô cùng bối rối và cạn kiệt sức lực. Tôi muốn ngủ nhưng dường như mọi suy nghĩ về cuộc thi vẫn tôi thao thức. Người ta khuyên tôi đến Trung tâm điều trị tâm lý và tôi cũng chẳng biết đi đâu ngoài nơi đó. Nhưng rồi tôi phát hiện ra nơi mà mọi người đưa tôi đến lại không phải là trung tâm ấy mà là… bệnh viện tâm thần”.

– Giáo sư Ngô Bảo Châu là một câu chuyện hoàn toàn khác nhưng lại giống cô sinh viên vừa tốt nghiệp Uyên Linh khi cái tên mỗi người khuấy đảo dư luận và báo chí, cùng diễn ra trong năm đáng nhớ 2010. Giáo sư Châu dường như đã cố tỏ ra bình thản trước mọi sự quan tâm của truyền thông, nhưng cuối cùng chính ông cũng cảm thấy quá nản vì từ người bạn thân đến ông hàng xóm… cũng đã xuất hiện trên mặt báo để kể tường tận chuyện tình cảm thời học trò của ông và vợ. Khổ nỗi, giáo sư càng thờ ơ, truyền thông càng chết đói và tìm mọi cách vượt khó để có được thông tin bên lề sự kiện. Giáo sư càng được xã hội trọng nể, lại càng dấy lên những tị hiềm và so sánh. Cả bên lề và trực diện, thậm chí có cả đối chất qua blog cá nhân của giáo sư. Đến mức, giáo sư Châu đã phải chính thức trả lời một ý kiến về chuyện nhận nhà công vụ và mức lương khi dư luận đã đem chế độ đãi ngộ với giáo sư Hoàng Tụy để so sánh.

Bản chất của truyền thông là gì? Là quá trình chia sẻ thông tin, cao hơn là sự tương tác lẫn nhau về thông tin, bằng việc tiếp cận dư luận và đưa đến cho mọi người thông tin mới nhất, đáp ứng điều mọi người quan tâm. “Hiện tượng”- đương nhiên truyền thông không thể bỏ qua, tác động ngược lại, truyền thông càng có thể đẩy lên thành “siêu hiện tượng”. Thực tế hơn, việc cô ca sĩ phải hát thật hay, cũng chẳng khác gì yêu cầu một phóng viên phải có tin thật nóng, về mặt bản chất. Có hai luồng dư luận hiện nay, hoặc là đã hoàn toàn bị Uyên Linh mê hoặc và coi đây là một phao cứu sinh của giá trị tâm hồn của nhạc nhẹ sau thời gian dài thiếu sinh khí; hoặc là “tỏ ra” khôn ngoan hơn khi nghi ngờ giá trị thật của Uyên Linh chỉ là một phần bé xíu trong công nghệ lăng xê và đánh bóng sự kiện của đơn vị làm truyền thông. Đây là tính hai mặt đương nhiên thôi, song rõ ràng tất cả chúng ta càng tranh luận lại càng đẩy độ nóng cho cái tên Uyên Linh. Rốt cục, cứ tranh cãi “đúng” hay “sai” đi, không gọi Uyên Linh là “hiện tượng” thì đó là cái gì? Dư luận không thể đổ lỗi cho Truyền thông đã đi thái quá cho hiện tượng này. Còn Truyền thông cũng đừng sớm cao ngạo chê bai Dư luận đã quá Cảm xúc và đánh rơi Lý trí. Cả hai- chẳng ai đúng ai sai, chỉ có nhân vật chính nếu không khôn ngoan sẽ thành nạn nhân của chiếc bẫy truyền thông này.

Một tuần trước đêm Chung kết công bố Thần tượng Âm nhạc Việt Nam, làng báo đang bận rộn cho những trang báo Xuân cuối cùng đi nhà in, bỗng dưng lao xao và phải tìm mọi cách tiếp cận cô gái tự nhận “vịt con xấu xí” chuẩn bị hóa thiên nga này. Những lời đề nghị phỏng vấn, chụp hình bìa, giao lưu trực tuyến… rơi vào đúng thời điểm nước rút tập luyện cao độ cho chương trình của thí sinh. Cô gái trẻ này làm sao mà biết ngày hôm trước, cô còn hồn nhiên là độc giả giải trí đọc tin lá cải báo mạng về thần tượng, ngày hôm sau, phóng viên chuyên viết chuyện ngôi sao này đang sốt vó tìm cách liên lạc với chính cô như một ngôi sao ăn khách số một thị trường. Rồi cô ấy làm sao biết, tờ báo này, phóng viên kia chuyên bám sát các vụ scandal từ hở nội y, khoe bồng đảo đến ly hôn của ngôi sao, còn người viết khác là phóng viên chuyên quan tâm đến đến âm nhạc và thẩm mỹ nghệ thuật… Liệu cô ấy có đủ kinh nghiệm để từ chối một event cuối năm giữa một Hội nghị khách hàng của một thương hiệu bột giặt (gồm các… đại lý khắp các địa phương) và một event thương hiệu đồ uống hoặc thời trang cao cấp (gồm các đại gia trong thương trường và giới thượng lưu)… Tất nhiên, ai cũng sẽ thấy quá lóa mắt trước hàng trăm những lời mời ra tiền, ra danh tiếng nếu chỉ nhìn vào danh sách cuộc gọi đến… Làm sao mà đủ kinh nghiệm để biết nói “Không”, từ chối chương trình lớn của báo này, đài kia (nếu như không muốn bị họ “lãng quên” sau đó)… Một cô ca sĩ quá bé nhỏ, quá mới mẻ và may mắn bước vào sự nghiệp với một thành tích quá lớn liệu có biết rằng phía trước có quá nhiều hố bẫy. Status trên facebook của một phóng viên gần đây đã sớm “đánh giá” nhân cách của cô ca sĩ này thông qua một buổi chụp hình rằng “Giá như nhân cách UL đẹp đẽ bằng 1/10 giọng hát”- xem ra là một bình luận quá nặng nề trong hàng loạt những nhận xét ác ý, hồ đồ vốn luôn đồng hành cùng với làn sóng thiện chí (thiên về xúc cảm) gần 1 tháng qua về hiện tượng Uyên Linh.

Trao đổi với nhạc sĩ Quốc Trung, về vấn đề hậu Idol của Uyên Linh, nhà sản xuất uy tín này cũng lo lắng vì anh không có ý định nuôi gà. Nhưng nếu anh chỉ sản xuất một album nhạc đẳng cấp cho Uyên Linh thôi thì chưa đủ đưa cô lên đúng hạng mà xã hội kỳ vọng. Bởi “đẳng cấp” hay không phải do chính bản lĩnh của cô ấy và phải có một công ty quản lý “hiện tượng” này thay cho Uyên Linh. Uyên Linh sẽ chỉ làm tốt được việc hát chứ không thể đồng thời làm tốt được việc ngoại giao, làm đẹp lòng tất cả các phóng viên và đơn vị báo chí (chính thống và lá cải, nhà nước và tư nhân) nhộn nhạo đầy rẫy hiện nay.

Mặt khác, trong nhiều cuộc trao đổi chuyên môn trước đây với các nhà sản xuất âm nhạc trong nước cũng đã nói rõ, không đâu xa, ngay cả Đài truyền hình cũng đang làm hư các ngôi sao và làm hỏng thị trường âm nhạc. Mọi giá trị âm nhạc và con người đang bị đánh đồng. Thành công của Uyên Linh và cuộc thi Vietnam Idol 2010 báo động cho VTV6 và công ty BHD vì bản thân họ không có chức năng quản lý sự nghiệp cho thí sinh hậu cuộc thi. Nếu hoàn toàn trông đợi vào bản lĩnh của thần tượng âm nhạc, e rằng đó là một áp lực quá lớn, sẽ chẳng còn thời gian và tâm sức để làm nghệ thuật. Mà bản chất của truyền thông lại quá thực dụng: nếu cô ta không còn nghệ thuật, không còn giá trị, họ lại quay lưng để tiếp tục tìm kiếm một hiện tượng nào đó bất ngờ. Mà chính với bản thân Uyên Linh hay truyền thông, rất dễ coi Vietnam Idol năm nay là một đỉnh quá cao, và luôn luôn có cảm giác bước xuống, tự tạo một áp lực vô hình cho những bước đi sau.

Bởi thế, sau Vietnam Idol 2010, có thể với cả tôi và rất nhiều người sẽ thấy thiếu thiếu một thói quen (miễn phí) là được nghe Uyên Linh hát vào thứ 7. Nhưng cá nhân tôi sẽ thất vọng lắm lắm nếu chỉ bước vào năm 2011 này thôi, cái tên ấy bắt đầu tràn ngập những băng rôn chương trình ca nhạc đầy đường và trong các chương trình tạp kỹ trực tiếp miễn phí trên truyền hình. Giá mà được cảm thấy thiếu thiếu lâu hơn, cứ như việc chờ đợi một giọng ca xuất sắc như trong suốt 5-7 năm vừa rồi đi, mới cảm thấy thật sung sướng, “phát điên” hay “nổi da gà” lần nữa chứ?

Còn với riêng Uyên Linh, cô có thể trở thành một diva, có thể có những tour diễn xuyên Việt được chờ đợi, có thể có album riêng bán chạy phá kỷ lục của những Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh Hưng và Trần Mạnh Tuấn hiện nay… Hoàn toàn có thể. Nhưng bằng cách nào thì ngay cả “giám khảo khó tính” Quốc Trung cũng còn đang phải cân nhắc… Chỉ mong sao, đã bị đặt lên cao quá rồi, Uyên Linh có đủ bản lĩnh để giữ thăng bằng, bước đi chậm và khiêm nhường.

Vĩ Thanh

Một số thông tin trong bài được lấy từ nguồn  báo Tuổi trẻ CN, Thanh niên và internet

23 thoughts on “Uyên Linh

  1. sau khi vào đề hơi gượng thì anh đã lấy lại phong độ và phi băng băng đến cuối bài. một góc nhìn tỉnh ráo và đúng về truyền thông và hiện tượng truyền thông ạ🙂 chúc mừng anh! nếu là TKTS Đẹp, mình sẽ chấm bài này thêm 10% nhuận bút. hi hi.

  2. Thật ra đây là đập thẳng vào mặt “người nhà” truyền thông đấy, chứ em UL chỉ là cái cớ.

  3. “Giá như nhân cách UL đẹp đẽ bằng 1/10 giọng hát”- xem ra là một bình luận quá nặng nề trong hàng loạt những nhận xét ác ý, hồ đồ vốn luôn đồng hành cùng với làn sóng thiện chí (thiên về xúc cảm) gần 1 tháng qua về hiện tượng Uyên Linh.
    Vô tình click vào blog của a. Nhưng cách viết từ lần đầu đọc rất cuốn hút. Chủ quan mà nói nhiều khi cánh nhà báo chưa hẳn là hoàn toàn đặt mình vào vị tri hoặc cuộc sống của người khác mà đánh giá. Cứ chơi mấy câu giựt cân thế để câu page-view mà bóp méo hình tượng của ca sĩ. Thâm cung bí sử thế nào thì e không rõ, nhưng giống như câu nói của nhạc sĩ Quốc Trung: “Khi bạn nhận xét về ai đó có nghĩa là bạn đang tự vẽ nên chân dung mình” => câu nói đúng trong mọi trường hợp nên tặng cho những blogger có cái nhìn còn bó buộc, bảo thủ.

    Tối thứ 6 vui a!🙂

  4. Chuẩn không cần chỉnh. Cám ơn nhà báo Vĩ Thanh, rất vui vì đã tìm được thêm 1 cọng rau trong nồi canh sâu.

  5. Chào anh ạ! Em vô tình đọc được bài viết của anh. Em ko hẳn là fan của UL, thích giọng hát của bạn ấy thôi. thời gian vừa qua lướt web thấy nhiều ng nhận xét rất khắt khe và ko thể hiện thiện chí, vào 1 số forum thì tin này tin nọ về UL. dù ko biết thực hư thế nào nhưng em nghĩ 1 con ng có học hành tử tế như UL thì cũng biết cư xử cho đúng. Chẳng qua là vì vừa bước chân vào showbiz mà thôi. Những người tung tin đồn/ nhận xét quá tiêu cực về UL em nghĩ là vốn dĩ đã ko thích, có sự ganh ghét. Trong số đó còn có n kẻ vô văn hóa nữa kìa. VẬy nên những nhận xét của n người như thế về UL hay bất cứ ai cũng ko đáng tin. Em ko học báo nên cũng ko viết được rành mạch, phân tích rõ ràng như anh. Em cảm ơn anh đã có 1 bài viết khách quan, công tâm
    Chúc anh 1 ngày tốt lành!

  6. Một bài viết khách quan và hay nhất từ trước đến nay mà em từng đọc khi nói về cuộc thi Idol và Uyên Linh. Lâu nay vẫn ngưỡng mộ lắm cách viết của anh Chu Minh Vũ !

  7. Trời..! Sao viết hay quá vậy. Như là một nhà báo thực thụ. Anh Vũ làm nghề gì vậy? Bài này phải đăng lên báo cho mọi người cùng đọc.

  8. Cứ viết thế này thì mấy chốc mà giàu. Bản thân Em thử đặt địa vị là VTV6 mà thấy đang bị Bác thách thức ghê quá😀 Chắc Idol lần sau tổ chức khó lắm đây😀 Mà mang UL ra để rung thế này thì tội cho Em ấy quá.

    • Ồ, comment cá tính quá, và khó hiểu nữa!

      Viết cũng như làm bất cứ một việc gì khác, phải có một cái đích, hoặc là người đọc, hoặc là những người được nhắc đến…

      Nếu nói như em, anh đã hướng đến nhiều cái đích. (âu đó cũng là mục đích của anh).

      Còn viết nhàn nhạt, chả có gì để comment, thà không viết còn hơn. Nhỉ!

  9. Pingback: UL và ....!

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s